- :::::::::[azadlıq::14:aprel:2000]::::::
-
-
-
- :[azadlıq::25:noyabr:1998]::
-
-
-
- :::[azadlıq::15:dekabr:1999]::::::
-
-
-
- :::[azadlıq::15:dekabr:1999]:::
|
Bakının caz improvizeleri :::::::::::[azadlıq::14:aprel:2000]::::
Aprelin 12- de Reşid Behbudov adına
Mahnı Teatrında Rafiq Babayevin xa-
tire gecesi keçirildi
|
Bakının
caz ifaçıları Rafiq müellimin ad gününü heç vaxt
unutmurlar. Adeten martın 31-de,ya o erefede bir caz
axşamına yığışırlar .
Rafiq Babayev onların çoxu üçün haqq-sayı olan
müellimdir, be'zileri üçün xatiresi anılmalı dostdur,qalanlarından
ötrü adı Simvollaşan ustaddır…
|
|
 |
Bu ilki anım axşamının xeberi özünden xeyli
evvel gelmişdi. Aprelin 12-de sehnede Rafiq müellimin şeklinin
yanında "BR/Amoco"nun emblemini gören kimi bu kiçik lengimenin
sebebi anlaşıldı. Demeli, hemişe ancaq Rafiq
müellimin adının hörmetine yığılan konserte
bu defe sponsor tapıl1b…Sehneye çıxan xanım
qız gelinleri ingilisce salamladı. Sonra Rahib Azeri azerbaycanca
Rafiq Babayev haqqında bir neçe xatire söyledi.Dedi ki, Rafiq
müellimin evinin yanından keçenleri her defe fortopianinonun
qeyri-adi, sehrli sesleri ayaq saxlamağa mecbur edirmiş.
Dedi ki, Reşid Behbudovla Işlediyi vaxtlar birinci defe
Amerikaya geden Rafiq müellim bütün pullarını caz korifeylerinin
disklerine xercleyib onları Ilk defe Bakıya getiribmiş.
Cazla maraqlananların hamısına esl professional ifanı
Dinlemek imkanı - o zaman üçün möcüzeli bir imkan veribmiş.
Axşam evvel - evvel öz axarıyla gedirdi; caz ovqatının
verdiyi ritmlerin, ölçülerin gözlenilmesiyle. Cazistler sakitce
sehneye çıxaraq e'la kompozisiyalar çalırdılar. Salman
Qemberovla "Bakustik caz", Vasif Gerayzadenin kollektivi, "Sindikat"..Rain
Sultanov [saksafon] çalmazdan qabaq Rafiq müellimin en yaxşı
Işlerinin temizlenib yığıldığı
Diski gösterdi. Bu ekzemplyar Rafiq müellimin ezizlerine Rainin
şexsi hediyyesiydi. Eger sponsor tapılsa, hemin diski
müeyyen tirajla buraxmaq da olar.. Sehneye çıxan her qrup,
görünür, evvelceden meqbul sayılmış qaydayla iki
kompozisiya ifa eleyirdi. Axşamın ele ilk improvizeden
yaranmış xatire ovqatı Heç pozulmayacaqdı…
Eger qonaq qisminde Rusiyadan gelmiş kollektive meydan verilmeseydi.
Rahib Azeri bu ifaçılardan hasınınsa 1967-ci ilin
Tallinnm üsabiqesinde iki azerbaycanlı Caz musiqicisi-Vaqif
Mustafazade ve Rafiq Babayevle birge Iştirak elediyini dedi
ele bil.Herçend, sehnedeki 4 neferin Içinden hemin o adamın
mehz kim olduğu heç bilinmedi. Her halda, ya gitarist idi,ya
barabançalan; saksafonçu çox cavandı çünki. hamısının
professional olduğu o saat göründü. çaldıqlarından
güclü iddia ve… güclü aqressiya püskürürdü.Virtuoz texnika
nümayiş eletdirirdiler. Bir kompozisiya,iki kompozisiya, üçüncüde
meşhur caz pianoçumuz Vaqif Sadıqzade de onlara qoşuldu.
Pianoyasolo imkanı Veren bir şey çalmadı; Vaqif Sadıqzade
ele rusları Müşayiet eledi. Düzü, bu fakt özlüyünde çox
qeribe göründü…
Saksafonun texniki cehetden kamil, çox feal ve çox hikkeli müdaxilesiyle
müşayiet edilen dördüncü kompozisiya başlandı. Beşincisi,
altıncısı..
Yeddincini dinlemeye hövselem çatmadı. Hansısa bir caz
kollektivinin solo konsertini dinlemek üçün musiqinin mexsusi serrafı
Olmaq gerekdir…Sonra öyrendim ki,konsert ele hemin 7-ci kompozisiyayla-Rusiyadan
gelme ifaçıların triumfu ile bitib. Ve musiqi serraflarının
dediyine göre, onların çaldıqlarının hamısı
ölçülü-biçili yaxşı Amerika cazı ımış.
Amerikanlarla Işleyen refiqem bir defe söhbetde
bele ifade Işletdi ki, biz azerbaycanlıların adet
elediyimiz "heyatdan şikayetleri" amerikahlıların
başı Götürmür.üreyini açıb derdini diline getiren
adamlara hele bir az pis-pis de baxırlar.Ye'ni ki,bed emosiyalarlayüklenmeyi
sevmezler, öz üzleri de hemişe güler; Içindekileri gizli saxlayarlar.
Bu söhbeti niye yada saldım ü Neyçünse mene ele gelir ki, ihdi
amerikanlılardan exz olunan cazda zahiri kamilliyi ile köçürülür.
Hissler ise maksimum derecede mexfiliyini qoruyur. Göresen, Amerika
cazının menbeyine - Afrika neğmelerine bu firkin
özünün ne derecede aidiyyeti var ü…
Meni hisslere qapılmış adam bilmeyin,
amma yene de.. geldiyim qenaet bu ki, Rafiq Babayevin xatire gecesi
bele qurtarmamalıydı.
Ye'ni Rusiyadan gelib professionallıq nümayiş eletdiren
müsiqiçilerçün başqa bir ad da tapmaq mümkün idi . Bugünümüzün
çox ehemiyyetli personaları Sayılan sponsorlara gelince,
heç onların da müdaxilesi her şeraitde yerine düşmez.
Her halda, xatireni gerçeklikden ayırmaq VerdişI qazanmalıyıq.
Teze gelen her şeyin ağu#una birnefese atılmağın
özünde de köhne eyaletçiliyin nişaneleri sezile biler.
Meni hisslere qapılmış adam bilmeyin, amma yene de
geldiyim qenaet bu ki,Rafiq Babayevin xatire gecesi bele qurtarmamalıydı.
Yeni Rusiyadan gelib professionallıq nümayişeletdiren
musiqiçilerçün başqa bir ad da tapmaq mümkün idi. Bugünümüzün
çox ehemiyyetli personaları Sayılan sponsorlara gelince,
heç onların da müdaxilesi her şeraitde yerine düşmez.
Her halda, xatireni gerçeklikden ayırmaq VerdişI qazanmalıyıq.
Teze gelen her şeyin ağuşuna birnefese atılmağın
özünde deköhne eyeletçiliyin nişaneleri sezile biler.
...................................................................................................... .....
Bütün bu caz ve yaxud son meqam :[azadlıq::25:noyabr:1998]:
|
Meni meşqe de'vet eden dostum zarafatla :"Eger saksafonda
möcüze eşitmek isteyirsense, Raine qulaq as. Ele mö'cüze
yaratsın ki,gel göresen",-dedi. O vaxt, iki il önce
Rain Sultanov Noyvete [Almaniya] sefere hazırlaşırdı.
Azerbaycan medeniyyet cünlerinde çıxış etmeliydi.
Bilmirem, onun ifasından doğan teessüratı
nece çatdırım. belke de bu, sözün aciz qaldığı
Meqamlardan ele birincisidir. Her cür tenqid, tesvir- bütün
sevinc, lezzet hissi yanında darıxdırıcı
söz yığını kimi görünür.Teeccüblü deyil
ki, Raini Almaniyanın, Rusiyanın, Türkiyenin nüfuzlu
studiyaları Işlemeye de'vet edibler. Buna baxmayaraq
hara, nece gedeceyini, ne edeceyini bilmeyib. Qrup yox.
Besait yox. Iş yox. Amma evezinde çoxlu ideya, layihe.Budur
yene görüşürük. Rain Sultanov artıq "Sindikat"qrupunun
rehberi ve solistidir. Bakının rahat caz -klubunda
hezin populyar blüzler seslenir. Divardan onun kumiri Con
Koltreynin portreti asılıb. Söhbete de ele ondan
başlayırıq; onsus da nedense başlamaq
gerekdi axı…
|
|
 |
ölene qeder sadiq ol
Apokalipsis 2.10.
-E'la saksafonçudur, mene başqa ifaçılardan daha yaxındır,
ezizdir. üslubuna göre. Ruhuna göre. Improvizasiya terzine, felsefesine
göre. Cazın şzü esl felsefedir.
-Bu senete sahib olduğunuz üçün kime borclusunuz?
Ilk növbede anama. Fitri musiqi duyumu var, yaxşı Vokalçıdır.
Heyf ki, ailesi qabiliyyetini gerçekleşdirmeye imkan vermeyib.
Elden buraxdığı şansı oğlanlarına
ötürdü;hamımızı musiqi mektebinde oxutdurdu.Böyük
qardaşlarım cazla eylenirdiler.Göründüyü kimi,musiqi uşaqlıq
illerimin havasıydı.
-Müellimleriniz kimdir?
-Ibtidai mektebde çingiz Babayev olub. Esl ustadımsa-bütün
caz dünyası, daim qulaq asdığım ve indi de dinlediyim
meşhur musiqiçiler-Maykl Devis,Maykl Brener, Vaqif Mustafazade,
saksafonçular çaril Parker ve xüsusile,Con Koltreyn mene sarsıdıcı
te'sir edibler.
-Cazda üreyinize yatan üslub?
-Ağır caz, soyuğa yaxın (solo-yaz).
-Hansı Saksafonda ü
-Tenor saksafonda.
-Caz sizing üçün nedir ü Eylence ü Iş ?
Heyatım. Müxtelif musiqi çala bilerem -akustik, folklor, pop,
rep ve ya rok-n-rol.Ancaq azad sıxışdırılmayan
ruhu yalnız improvizasiya cazıyla ifade etmek, çatdırmaq
mümkühdür. Sehneye çıxanda ne çalacağını qabaqcadan
bilmirsen. Yox, elbetde ki,çerçive mövzu, tonallıq… amma
bu erçive daxilinde tam serbestsen…
-Musiqi biliyi, musiqi baqajı Zeruridir?
-Tebii. Bu, ilkin zeruretdir.Sonrası ise - ilhamın hara
aparsa, ora da gedirsen. Improvizasiya başqa musiqi dilidir.
Burada musiqi tam serbestlik qazanır.
-Bes texniki imkanlarınız?
-Bu da bacibdir. Amma ifa zamanı O barede heç fikirleşmirsen
de.
-Dinleyiciler baresinde nece, fikirleşirsizmi?
-Yox.
-Ifa vaxtı Hansı Hissleri yaşayırsız ü
-Izah etmek mümkün deyil.
-Niye?
-Siz musiqiçI deyilsiniz, başa düşmezsiniz.
- çalışaram anlayım.
-Yuxuda ne görürsünüz ü Harasa uçursuz… Bax, çalanda da bele
bir hiss yaranır.Yaxşı çalınmış fraza
enerji verir… Ve növbeti fraza barede düşünürsen,sürüş/b
uzaqlaşmaqda olan fikirden yapışırsan. Esas
odur, harasa name'lumluğa can atan musiqinin yüyenini boş
buraxasan.. Esl caz da ele budur
-bes deyirdiniz izah etmek mümkün deyil üı
Musiqiçi üçün şöhret. ....................................................|..
-Publikadan danışaq. Zalın nefesi Sizi qızdırırmı
ü Meselen, kiçik zalın, yaxud bütöv stadionun dinlenmesinin
sizingçün bir ehemiyyeti var?
Yox. Qoy zalda lap beş - on nefer olsun, men öz gücümü, bacarığımı
axıradek xercleyirem. Yeqin zalın intim şeraiti daha
önemlidir.Stadion musiqi üçün heç müqabil sığınacaq
deyil. Lakin tekrar edirem, çalğı Vaxtı Publicanı
Görmürem,seslerin seddi meni tamamile tecrid edir.
-Caz-kluba ne qeder adam gelir?
-Gelin, görün. Biz çerşembe ve cüme günleri çıxış
edirik.
-Musiqiçinin şöhreti, tekce ustalığından
asılı deyil, müeyyen qeder adamların zövqü, deb,
nehayet, lap ele dövrün özüde nezere alınmır adeten. Nece
bilirsen, Bakı Dinleyicisi ciddi cazı Qebul etmeye hazırdımı?
-Düzünü deyim ki,yox. Bizde cazın dilini bilen azdır.
Ingilis dilini bilmeden ingilisi anlaya bilersiniz ü Musiqide de
beledir. Amma ele ki, cazı Anladız, onun hissler dünyasına,
sehirli alemine baş vurduz,-qurtardı ı Hemişelik
sizinle olacaq. Eger mekteblerde bele fenn tedris olunmursa, konservatoriyada
caz şö'besi yoxdursa, yerli TV kanallarının birinde
xüsusi proqram ve ya sadece olaraq caz haqqında veriliş
verilmirse, adamlarımız cazı Nece anlasın,nece
sevsin ü ümumiyyetle, respublikada hec bir caz qurumu yoxdur.
-Bes caz - klub?
-Sağ olsun entuziastları Ki, bir il evvel onu yaratdılar.
Bu bizim tapındığımız yegane yerdir. O
vaxtatek musiqiçiler acınacaqlı heyat keçirirdiler, en
yaxşı Halda restoranlarda çalmaqla dolanırdılar.
çoxu dözmeyib getdi.
-Kimler? Hara?
Elesger. Ela bas - gitaraçıydı. Amerikaya köçdü. Mehşur
pianoçu, hemde "caz" seslivirtuoz müğenni Ezize Mustafazade
- Vaqif Mustafazadenin qızı Almaniyaya getdi. Indi Avropada
konsertleri anşlaqla keçir. 60-cı illerde bizim nefes
aletlerinde yaxşı Ifaçılarımız vardı.
Bu gün onları Barmaqla saymaq olar. Tekce cazçılar yox,
klassiqler de öz yurdlarını terk edirler: Re'na ve Rauf
Emiralıyevler Kanadada, Naile Feyzullayeva Almaniyada, uşaqlarımızın
çoxu Moskvadadır. T/rkiyenin musiqi heyatını yaşadan
azerbaycanlı Mütexessisleri ise saymaqla qurtarmaz …
Hamısı da cavanlardı.
Yad heyat ................................................................................|..
-Siz nece , heç getmek istememisiz?
-Getmişdim. Istanbulda, Almaniyada Işledim. Yaxşı
Işleyirdim. Ancaq qayıtdım. Bacarmadım.
-Niye ?
-Orada her şey yaddır. Mühit yaddır. Konsertden sonrakı
Heyat yaddır. Doğmalarım üçün darıxırdım.
Hem de ki, atam dünyasını deyişib, anam da bu yaşında
tek qalmağa layiq deyil. Anam menim üçün ölçüyegelmez deyerlerin
daşıyıcısıdır.
-Evlisiz?
-Yox. Amma isteklim var.
-O da cazı Sevir?
-O meni sevir.Mense onun başını cazla doldururam
(gülür). Fizikdir, özü de yaxşısından - 23 saylı
Mektebde ders deyir. Gelen il evlenmek fikrindeyik.
-Sizce, musiqi talelerinin hakimi kimdir ü Azerbaycan cazına
kim kömek ede biler?
-(pauzadan sonra). Belke de mesenatlar. Amma gerek özüne güvenesen.
Caz qazanc getire biler, sadece olaraq bizde helelik bu biznese
baxan yoxdur.Qerbde caz musiqiçileri varlı Adamlardı.
-Bununçun ne lazımdır?
-Yaxşı Ad.VE bir de disk hazırlamaqçün ilkin sermaye.
Diskler qrupu geniş publikaya tanıdır. Professional
dairede ad çıxarmışıq. Rusiyada, Almaniyada,
Fransada keçirilen beynelxalq festivallarda yaxşı Caz
nümayiş etdirmişik. Qalır birce ilkin sermaye. Bu
meselede biz tekik, kimsesizik.
-Ye'ni heç Işıq ucu görsenmir ü
-ümid hemişe var. yeri gelmişken, ele bu gün yaxşı
Yenilik var.Bir nefer mesenat birinci diski yazdırmaqçün pul
teklif edib. O qeder de çox deyil, texminen 500 nüsxeye çatar. Ne
ferqi var, albom albomdur ı
-özünüz musiqi yazırsınız?
-He, caz kompozisiyaları.
-Musiqinizle adamlara ne demek isteyirsiz?
-(fikre gedir). Bunu sözle demek çetindi.
-Onda başqa cür soruşum: kompozisiyanızı
nece adlandırmısız?
-Yaxşı Sualdır…"Son meqam". Albom da bele adlanacaq.
Bu kompozisiya atamın xatiresine ithaf olunub. O birisi, "Sersem
dünya" ise bizim haqqımızdadı; esrin sonunda adamların
gelib çıxdığı Me'nevi bespredel barede düş/ncelerdir.
Münasibetlerde mehribanlığın, insanlığın
qıtlığından, bize indi çox lazım olan bayramdan
söz açasıdı.
"MENIM MASKAMı YAP"
· DILAN TOMAS
- Qrupunuz "Sindikat" adlanır. Niye mehz "Sindikat"ü
Remzdirü Bu anlamda sizi celb eden nedir?
-Ağırlıq. bele de, sert musiqi, sert musiqiçiler.
Zarafat eleyirem.
Qrup baresinde danışın.
-Uşaqların hamısı doğrudan pe4akar musiqiçilerdir.
Eyni zamanda her biri şexsiyyetdir. Bas-gitaraçı Rauf
Sultanovdur. Qardaşımdır. O, qrupumuzun nebzi, tekanvericisi,
motorudur. Onsuz qrup bele olmayacaqdı. Heç men de bele olmazdım.Meni
caza o getirib. Ilk saksafonu da o bağışlayıb.
gelir. Qeyri-ciddi gör/nmek istemirem, ancaq "Sindikat" dünya seviyyeli
qrupdur. Novosibirsk festivalındakı cim-
- seyşende (jim session) men dahi musiqiçiler - amerikalı
Trombonçu Kurtis Fullerle ve kubalı Trubaçalan Qonzalo Rubalkabayla
dörd kompozisiya çaldım. çıxışımız
çox böyük uğur la qarşılandı (tevazökarlıqdan
uzaq olsa da, demeye mecburam). çoxlu teklifler aldıq. Ancaq
biz hec hara Ritm-seksiyaçı Ortancıl qardaşım
Ramin Sultanovdur. E'le zerbçalandır.
Böyük qardaşlar kiçik qardaşı Rehber kimi qebul
edirler? Axı Ele şeyler var, şerqde keçmir.
- -Nüanslar olur. Amma onlar obyektiv adamlardı Ve menim teşkilatçılıq
qabiliyyetimi e'tiraf edirler.Onlara yaradıcılıq
lazımdır. Ve nehayet, qrupun sonuncu üzvü klavişçI
Eldar Rzaquluzade. O da musiqi besteleyir. Haqqında danışdığım
alboma Eldarın da kompozisiyaları Daxil olacaq. Onlardan
biri -"Qara"dır. Bizim ağır, sert "qara" heyatımız
kimi seslenir. Eldar Fransada keçirilen caz pianoçularının
beynelxalq festibalından bu yaxınlarda qayıdıb.
Iki m/kafat alıb: ustalığa ve en yaxşı
Kompozisiyaya göre. Sensasiyadır ı Amma heç kimin bundan
xeberi yoxdu. Resmi qurumlardan onu bir nefer de olsun tebrik etmeyib…
Adama bir az ağır getmek istemirik. Axı Burada da
kimse qalmalıdı,kimse bu IşI görmelidir ki, Azerbaycan
cazı ölmesin.
|
"CAZ ESRI" … Deyesen,
bu sözleri yazıçı Skott Fiscerald deyib. öz de
yüzilliyin lap evvelinde. öz/ne çetinlikle yol açan caz
sonra zeferle ireliledi, iyirminci esrde lap qanad açıb
uçdu. Bütün qiteleri feth ederek müxtelif xalqların
milli musiqisinin bir parçasına çevrildi. Bizim de
medeniyyetimize çatdı. öz/ de Azerbaycan cazının
qızıl dövr/ olan 60-cı illerde-Allah vergili
musiqiçI Vaqif Mustafazade dünya cazına yeni istiqamet-CAZ
- MUğAM getirende. Bu haqda ümumdünya caz ensiklopediyasında
da yazılıb. Ve cazçıların elitasında
meşhur Azerbaycan musiqiçileri Rafiq Babayev,Ezize
Mustafazadeyle yanaşı Indi özünün "Sindikat" qrupuyla
birge Rain Sultanovun da adı Var.
|
...................................................................................................... .....
Muğam,Yağış adamı,birde
biz… :::[azadlıq::15:dekabr:1999]
|
Öz işinden-gücünden danışır;
nail olduqlarını ve yaxın gelecek ücün planladıqlarını
sadalayır. Söhbeti de ele musiqisi kimidi-cazın
başdan- başa improbize olduğunu anlamamış
ki deyilsiz. Lad bolluğu,bir qatdan o birine sürüşken
bir keçid,eyni ritm döyüntüsünde tam ferqli meqamlar,gahdan
zile qalxan,gahdan bemle diyirlenib geden bir ovqat. Bu
da özünün dedikleridi. Amma heç dediyine de deqiq güman
yox - neden ki, birb izahını sonradan tamam -
kamal deyişib lap yeni ifadeler, hetta yeni mentiqi
neticeler de söyleye biler -bu şakeri özüne de me'lum.
Indi lente köçürdüklerinin tamam başqa şeyler
olduğunu söyleyir.
|
 |
"Muğam be meqam" adlandıracağı
Yeni disk üçün kompazisiyaların yazılışı
artıq bitirib. Bu musiqi parçalarının bir ferqli
ceheti de ifa zamanı Milli aletlerden istifade edilmesi ile
bağlıdır; ud da olacaq, tytek de, balaban da, nağara
da, lap hind aletide. "Qaçhaqaç", "Içerişeher" kimi nusiqi
parçalarından her birinin iki yozumu, iki çaları Var.
Tematika bizimkidi-bizim mekanla, problemlerimizle bağlıdır.
Rainin üreyince olan hem de ifaçılardı;diskin hazırlanmasına
zehmeti keçen bütün ifaçıların yüksek peşakarlıq
seviyesidi.
Yeni disk de iki missiya daşıyacaq. Nailiyyetimizi-musiqi
texnikasını, yeni ifa üslubunu, orijinal improbizeleri
öz mühitimizde aşkarlamaq; sonücda muğam cazını
inkişaf etdirmek ve bu diskin kömeyile özümüzü yad mühitde
tanıtdırmaq; muğam kimi köklü Bir xezineye malik
olduğumuzu göstermek; nümayişkarane terzde göstermek;sonucda
jene de muğam caz1nı inkişaf etdirmek;mövcud interpretasiyalara
yeni ovqat, yeni ab-hava çilemek.Tekce adının yozumu
ile de Yağış adamı olduğu belirlenen
birisi üçün bundan yaxşı ne missiya?
...................................................................................................... .....
RAFIQ BABAYEVIN XATIRESINE :::[azadlıq::15:dekabr:1999]
.....................................................................................................  .....
Azerbaycanda caz
Tüm dünyada Türk oldugunuz
Için itibar ve sevgi gördüyünüz tek ülkedir Azerbaycan. Yabançı
ülke diyecekdim ama dilim varmadı çünkü politik sınırları
ayrı Da olsa Azerbaycan gerçekten bir Türk yurdu, bunu oraya
giden bütün Türkler hemen hissederler. Ayrıca orada yaşayan
hatırı sayılır miktarda Türk vatandaşı
Var Tanıdığım ilk Azeri jazz sanatçısı
Aziza Mustafazadeh idi.Onunla Istanbul'da konuşurken Azerbaycan
jazz dünyası hakkında epey bilgi almıştım.
Aziza,nın rahmetli babası Vagif Mustafazadeh ise jazz
dünyasının böyük sanatçılarından Kabul ediliyor.Geçen
sene temsilcimiz olan Azeri firmasının müdürü Elçin
bey'in bana Vagif Mustafazadeh'in kasetini bulmak Için nasıl
çırpındığını hala hatırlıyorum.
Maalesef Azeri müziğini Azerbaycan'da CD olarak bulmak çok
zor ama kasete razı Olanlar Için her zaman bir çözüm buluyorlar.
Hacı Hacıyı Mekke de derviş derviş tekkede
bulur derler, birgün ben de Bakü'de jazzı Buldum ve Bakü
Yaşantım değIşti. Bakü'de bindiğim taksi
güzel bir soraktan geçerken gözüm dükkanlardan birinin levhasına
takıldı; Karavan Jazz Club. şuraya Bakü Sörtümde
uğramak üzere internet usulü Bir bookmark koyayım dedim
ama körün istediği bir göz Allah şaşkına Verdi
iki göz misali Karavan'a çok havalı Bir şekilde gideceğimi
o an bilmiyordum. Kendisi ile görüşmek üzere ziyaret ettiğim
Bakü Vali yardimcısı Eldeniz bey ile Iş konuşmalarımızı
bitirdikten sonra biraz sohbete dalmışken sordum; "Bakü'de
jazz varmı ü'. Eldeniz bey "Tabi var, vaktınız
müsait ise sizi oraya göndereyim, bizim Karavan Jazz Club'ı
dostumuz Rana hanım Işletir, tanış olun o
size bizim müzisyenleri tanıtır" demez mi. Sevgili öğle
yemeğimi bile ihmal ederek Caravan'a koştum. Rana hanım
tipik bir Azeri hanım ve tüm Azeriler gibi Türk kardeşlerini
çok seviyor. Bir anda sofralar donandı, sohbetler açıldı
ve kardeş Azerbaycan halkının jazz dünyasına
ilk defa girmiş oldum. Her yerde olduğu gibi Bakü'deki
jazz kulplerinde de ançak geceleri canlı Müzik oluyor. Ilk
tanışmadan sonra Rana hanımın davetlisi olarak
gece dönmek üzere vedalaştım. Ancak bunu diğer
geceler de takip etti. O günlerde programı Olan iki ayrı
Azeri jazz grubu ile tanışma ve sohbet imkanımız
oldu ve onlara kendilerini sizlere de tanıtacağıma
söz verdim. "Syndicate" Bakü'nün en tanınmış gruplarından
biri ve iki yıl önce kurulmuş. Benim tanıdığım
şekli ile üçü kardeş olan dört kişiden oluşuyorlar.
Tatlı Bir sonbahar akşamı Karavan'ın bahçesinde
konuştuk. "Bak kardeş, bu bizim Bakü'de herkes kendini
bir şeyin mafiası Ilan etmiş, bizde kendimizi jazz
mafiası Ilan ediyoruz ama bizde Mersedes yok, bisiklete biniyoruz."
Kahkahalar ile gülüyoruz. Bu sözlerin sahibi üç erkek kardeşin
en küçüğü 33 yaşındaki Rain Sultanof. Her çeşit
nefesli saz çalıyor. Rain klasik müzik eğitimi almış
konservatuarın klarnet bölümünü bitirmiş, soprano saksafon
çalarken yaptığı Müzik insane meditasyon gibi geliyor.
Hem Azerbaycan Devleti Televizyon ve Radio orchestrasında
çalıyor hem de bir çok yabançı Gruplar ile çalışmak
üzere yurt dışına gidiyor. Türkiye'ye de gelerek
otellerde çalışmış. Bekar, evliliğin
jazz ile iyi gitmediğini söylüyor. Ama gece program aralarında
yerli yabancı Bir çok genç hanım ile sohbetler yapdığını
bizzat gözlerimle gördüm, bekar kalması Zor gözüküyor. Rain
sözlerine devam ediyor; "5 yaşımdan beri jazz müzüıinin
Içindeyim, gözümü açtım jazz çalan ağabeylerimi gördüm.
Almanya'ya sık sık gidir çalıyorum, Türkler bizim
öz kardeşlerimiz, bu sözsüz(Azerice tartışmasız
demek istiyor), onlar ile çalmak çok isterdim, Istanbul'a gelmek,
sizin jazz insanları Ile tanışmak ve jam session
yapmak, tüm bunlar bizim hayallerimiz, inşallah birgün gerçekleştierceğiz.
Miles Davis, John Coltrane, Micheal Bresker ve Jan Garbarek hayranıyım.
Bence jazz müzikte varılan en üstün insani duygudur, doğaçlama
ise düşüncedir, beyindir, yürektir." Bu sözler üzerine tartışmaya
başlıyoruz ve sözü ağabey Rauf Sultanof alıyor;
Jazz nedir diye hep sorulur ama hiç kimse bilemez. Jazz hem müziktir
hem de felsefedir. John Coltrane öz sözünü saksofonu ile insanlığa
iletmiştir. çok eski bir geçmişI olmamasına rağmen
jazz bugün klasik müzigin seviyesine varmışdır."
Rauf Sultanof grubun başçısı, elektirik bas çalıyor.
1979 model bir Fender bass çalıyor ve bu çok değerli
olduğunu belirttiği aletinin üstüne titriyor. Müziğe
piyano çalarak başlamış,onun çocukluğunda
Sovyetler Birliğinin parçası Olan Azerbaycan'da jazz
yasaklı Imiş. Tüm yaşamında müziıin önemli
bir yeri olmuş. şarkıçı Raşhid Beybatav
ile çalışmış. Esas hocası Piyanist Rafik
Babayev olmuş. Ondan "rehberim" diye bahsediyor. Azeri saksafoncu
Tevfik Abanov'u beğeniyor.Ama son tahlilde o da Vagif Mustafazadeh'e
hayran, söz babasının izindeki kızına geliyor;
" Aziza çocukken bizlerin arasında büyüdü. Babayev'e gelirdi.
Daha o zamanlar çok yetenekli olduğu belli idi." Kulübün
alt katında ve Iç salonun divarında Vagif Mustafazadeh'in
bir resmi var, sanki sahnede çalan tüm jazz'çıları denetliyor
gibi. Hersinin ona saygı duyduğunu hemen hissedebiliyorsunuz.
Rauf biraz da bugünün dünyasında Azeri jazz'çıları
anlatıyor; Bar ve kulüplerde çalıyoruz ama oldukça kısıtlı.
Hiçbirimizin mali durumu çok iyi değil. Genç nesil jazz ile
pek ilgilenmiyor. Jazz'ın reklamı Da yok. Dinleyicisi
az. Biz de olabildiğince değIşik yerlerde çalıyoruz
var olmaya çalıyoruz. çok isterdik ki Azerbaycan'da daha
derin bir jazz kültürü olsun. Rusya'da durum Bakü'den değIşik.
Novosibbir sk'e bir festivale gitmiştik, insanlar orada jazz'a
çok meraklı, bizi sokaklarda durdurup imza istiyorlardı,
çok şaşırdık ama bizleri tanıyorlardı.
ülkemizden ayrılmak ve köklerimizden kopmak istemiyoruz,
biz olarak kalmak istiyoruz. Bana göre jazz başka Iş
kaldırmaz, jazz çalanın sadece bunu yapması Lazım.
Ben inaniyorum ki yeni çağda jazz çok popüler olacak, insanların
kültür seviyesi arttıkça jazz daha çok sevilecek. Jazz öyle
bir organizma ki her yerde kök veriyor" Grubun piyanisti olan
Eldar Rzakuluzadeh ise ogün Paris'te bir jazz festivaline davetli
idi. ülkesinin tanınmış müzisyenlerinden biri.
Devlet Televizyon ve Radyo Jazz Orkestrasının da hem
sanat yönetmenliğini hem de şefliğini sürdürüyor.
Ramin Sultanov grubun davulcusu ve ortanca kardeş, o az konuşuyor,
daha çok kardeşlerini dinliyor. üç yaşında annesinin
tencerelerini çalarak bu Işe başlamış…Sonra
uzun müddet folk müzik ile uğraşmış. Onun
yerine basçı ağabeyi konuşmamızı sürdürüyor;
"Kendi destelerimiz var, hep beraber bir albüm yapacakdık
ki stüdyo yandı. Zaten burada iyi stüdyo ve ses mühendisi
de yok. Türkiye'de albüm yapmak isterdik. Siz Türk kardeşlerimizde
de jazz'ın ruhunu ateşleyecek tutkulu bir ruh yapısı
ve sıcak kan var, beraber yapacağımız çalışmaların
çok iyi sonuçlar vereceğine inanıyoruz." Vakıt
geçti ve onlar programa çıkmak üzere aşağı
kata indiler. Ben de o geceki konuklarının arasına
karıştım. Jazz'ın sorunlarının ve
düşüncelerinin dünyanın her tarafında ne kadar
birbirine benzediğini düşündüm. Karavan'ın o geceden
sonra bana alışkanlık yapacağı çok belli
idi ve ertesi gece aynı Yerde bu sefer başka bir Azeri
grubu ile tanıştım. "Baküstik Jazz" adından
da analşıldığı Gibi sadece akustik müzik
yapan bir Bakü Grubu, piyanist Salman Gembarov tarfından
kurulmuş. Emil Hasanof bas Tevfik Jabarov ise davul çalıyor.
Gembarov konuşmaya başlamadan önce bana özel bir konser
vereceklerini söyluyor. Oturup dinliyorum. önce "When I Fall in
Love" başlıyor sonra Miles Davis'den "prefrancing" ile
devam ediyor.Bak/'nun ortasında tuhaf bir duygu bu. Minik
konserimiz iki adet Gembarov bestesi ile bitiyor, sonra sohbete
başlıyoruz. "Biz jazz'da Amerikan düşüncelerine
Azerbaycan yolu ile varıyoruz. Azerbaycan'ın ekmeği
ve suyu ile büy/yen insanlar olarak başka bir yol düşünemeyiz.
Ben kişisel olarak sözler ile kendimi iyi ifade edebilen
bir insane değilim. Müzik beni ifade ediyor. Bakü'de jazz'a
olan ilgi az, ancak yurt dışından yıldız
bir sanatçı Gelince ilgi oluyor. Biz bir çok kişI gelsin
ve dinlesin diye çalmıyoruz, müziğimizde dans etmek
yok, yemek yemek yok. Bize az insane gelsin ama derin insane gelsin
istiyoruz. Popüler müzikten uzağız, büyük mekanlarda
çalmayı Sevmiyoruz, o tip yerlerde müziğimiz ile herkese
ulaşamıyoruz. Ancak jazz eğlenceli olmasın
da demiyoruz, jazz hem eğlenceli hem de ciddi olabilir, biz
jazz'ın ciddi tarafına inanıyoruz ve ömrümüzü de
bu yola adamak istiyoruz. çok ünlü bir Azeri bestecisi vardır,
bilmem Işittiniz mi, adı Kara Karayev'dir. Biliyorsunuz
ülkemizde çok eski yıllardan beri petrol çıkıyor.
Karayev müziği petrole benzetirdi. "Petrolü üstten götürmeyin,
derinden kazın, ancak bu şekilde kaynağını
keşfedersiniz ve sürekli akar derdi. Işte biz onun gösterdiği
yoldan gidiyoruz, derinden kazıyoruz ki daha değerli
müziğe varalım. Biz mugam çalmayız, onu çalacak
Azerbaycan'ın öz sanatçıları var, milli enstrümanları
var, Biz mugam çalarsak Işte bu yüzeyden çalmak olur. Ben
ancak kendi bestelerimi çalarak müziğin derinine inebilirim.Birçok
insane bizim fikirlerimizi anlamıyor ve bu da bizi çok üzüyor."
Tiflis'den yeni geldiklerini öğreniyorum. Oradaki güzel sanatlar
festivalinde çalmışlar. Konu Istanbul'a dönüyor, "Istanblues"
jazz kulubünü internetten tanıyorlarmış, kapandığını
söylüyorum çok üzülüyorlar.Bu internet müthiş birşey.
Bizdeki Cafe Gramofon ve Kerem Görsev Jazz Bar'dan bahsediyorum,
çok ilgi duyuyorlar. Sırf jazz müziğine olan merak artsın
diye bir çok parasız konserler verdiklerini duyuyorum. Gembarof
klasik bestecilerden Bela Bartok, Igor Stravinsky ve Karayev'I
beğeniyor. Ona göre Karayev'in prelüdleri 1950 de yazıldığı
Halde rahatlıkla 21. yüzyılın m/ziği sayılabilir.
Jazz'da ise baş köşesinde Keith Jarret var. Onu herkesin
üstünde tutuyor. Yabancı Jazz'cılardan Belçikalı
Saksafoncu Joe Heim, Amerikalı şarkıcı Koko
York ve Hollandalı Flütçü Bart Platto ile çalışmalar
yapmışlar. Joe Heim'in Belçika'daki web sayfasında
grubun adı Yer alıyor. Bir ara gözüm Basçı Hasanov'un
gitarına takılıyor. "Fender Prestige,Jacko", çok
güzel bir alet. O da John Pattutuchi hayranı. Tiflis'de onu
dinlemış, Pattutuchi 6 telli bir bas gitar ile playback
çalan bor CD eşliginde konser verminş. Bir başka
seferde ise Michael Petrucianni'yi dinlemiş ve çok beğenmiş.
Gürcistan'ın Azeri jazz dünyasına da bir çıkış
kapısı olduğunu böylece teşhis etmiş
oluyoruz. "Bir arzumuz var, sizing güzel festivalleriniz var,
bilmelisiniz ki Amerika'dan başka ülkelerde de jazz'a gönül
verminş iyi müzisyenler var. Bizleri de hatırlayın,
sizing managerleriniz bizleri biraraya getirsin. Bizleri tüm eski
Sovyet ülkelerinde iyi müzisyenler olarak tanıyorlar. Bizleri
festivallerinize davet edin tanışalım, çalalım.
Beraber yapabileceğimiz çok güzel şeyler var. Sizlere
şimdiye kadar Azerbaycan'dan Gönderilen müzisyenler gerçek
temiz Azeri müziğini icra etmiyorlar. Tar çalmak demek Azeri
müziği demek değildir. Iyi müzisyenleri keşfetmek
Için managerlerinizin buraya gelip bizzat bizleri kendi yerimizde
dinlemesi lazım. Gelin görün ve en iyilerimize siz karar
vererekbizleri Türkiye'ye çağırın." Sonra onlar
sahne alıyorlar ve ben de diğer dinleyicilerin arasına
karışıyorum. Gembarof tıpkı Keith Jarrett
gibi piyanonun başına oturuyor ve o an doğaçlama
bir giriş yapıyor, bu sefer Azerbaycan havasını
hissediyorum, biraz hüzün biraz çoşku ama hep gelecekten
beklentileri olan bir ülkenin sesi. Bir sonraki seyahatimde onlara
bizim jazz müzisyenlerinin kasetlerini götürdüm ve Rana hanıma
teslim ettim. Her iki grubun da kasetlerini ve adreslerini aldım.
Ilgilililere iletmek istiyorum. Ancak Bakü'nun bana bir sürprizi
daha oldu. Oradaki Türk dostlarım Azeri jazz CD'leri bulurum
diye beni yeni açılan bir dükkana götürdüler. Adı Music
Art Book and Cafe. Türkler Işletiyor. ön bölüm küçük bir
cafe, divarlarda resimler var, çok iyi kalitede Italyan kahvesi
Içip günün keklerinden yiyebiliyorsunuz. Orta bölümde değIşik
tarzlarda kitaplar var. Arka bölüm ise CD'lere ayrılmış.
Aradığım Azeri jazz'ını gene bulamadım
ama Istanbul'dan eski müşterisi olduğum dostum Adil
Topçu'yu buldum. Meğer o da Azerbaycan'daki Türkler ordusuna
katılmış. Sarıldık ve hasret giderdik.
Derviş dervişI sonunda tekkede bulmuş oldu. Eğer
sizlerin de yolu birgün Bakü'ye düşerse mutlaka sizlerle
paylaşdığım kulübe gidin, Azeri jazz müzisyenlerini
dinleyin. Adil'de bir kahve Için, keyifli doctluklar yaşarsanız
kulaklarımı çınlatırsınız
.....................................................................................................  .....
|
|
 |